Wikipedia:Utvald artikkel

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Snarvegar:
WP:VA
WP:UA

Utvald artikkel: det beste frå vår eigen wiki
- og eit skandinavisk samarbeid

Utvald artikkel er ein bolk på hovudsida som vert oppdatert ein gong i veka med dei første avsnitta frå ein utvald artikkel i lag med eit bilete. Alle artiklar som har ei viss lengd og ein illustrasjon kan bli utvald artikkel i ei veke. Nominering av nye kandidatar og diskusjon kan leggjast til på Wikipedia:Utvald artikkel/Kandidatar.

Dersom du ønskjer å føreslå ein særskild artikkel for ei særskild veke, kan legge inn eit forslag i kandidatkalenderen. Sjå årsarkivet for artiklar og diskusjonar, der du óg finn peikarar du kan legga inn forslag eller artikkelsnuttar på.

Nynorsk Wikipedia har óg artiklar frå dei andre skandinaviske wikipediaene på framsida. Desse artikla vert kopierte over frå våre nabospråk, på grunnlag av kva artikkel som er valt ut der.

Utvald artikkel[endre wikiteksten]

Utvald artikkel Bullet blue.png Kandidatar Bullet blue.png Kalender

Arkiv: 2004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019


I dag er det onsdag, 21. august 2019Oppdater sida

til da | til nb | til sv

Den noverande versjonen av denne bolken på hovudsida er om Paradisfuglar:

Regnbokeparadisfugl

Paradisfuglar er medlemmer av familien Paradisaeidae av ordenen sporvefuglar, Passeriformes. Dei fleste artane i denne familien er funne på Ny-Guinea og øyane omkring, med tillegg av nokre få artar som finst i Molukkane i Indonesia og i austlege Australia. Familien har 41 artar i 16 slekter. Medlemmene i denne familien er kanskje best kjende for fjørdrakta hos hannfuglar på dei fleste artane, dei har særs langstrakte og forseggjorde fjører som strekkjer seg frå nebbet, venger eller hovud. Dei fleste artane har utbreiing i tett regnskogshabitat. Kosten hos alle paradisfuglar er dominert av frukt og i mindre grad leddyr. Paradisfuglar har ei rekkje sosiale system for forplanting, frå monogami til leikbasert fleirkoneri.

Familien er av kulturell tyding for innbyggjarane på Ny-Guinea. Handel med skinn og fjører av paradisfuglar har gått føre seg i to tusen år, og fuglane har vore av betydeleg interesse for vestlege samlarar, ornitologar og skribentar òg. Ei rekkje artar er trua av jakt og tap av habitat. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Bolken neste veke er om Prince Edwardøyane:

Prince Edwardøyane

Prince Edwardøyane er to småøyar i det subantarktiske Indiahavet som er ein del av Sør-Afrika. Øyane heiter Marion Island og Prince Edward Island. Øyane i gruppa har status som spesielt naturreservat i Sør-Afrika, så all aktivitet på øyane er avgrensa til forsking og bevaring. Den einaste busetnaden på øyane er mannskapet på ein meteorologisk og biologisk forskingsstasjon driven av Det sørafrikanske nasjonale antarktisprosjektet på Marion Island.

I dette kalde klimaet er plantelivet avgrensa til gras, mosar og lav, medan ein av dyreliv finn store bestandar av sjøfuglar, selar og pingvinar. Dyrelivet er særleg sårbart for innførte artar, og eit særleg problem har vore kattar. I 1949 vart fem huskattar førte til Marion Island for at dei skulle ta seg av problem med mus på stasjonen. Kattane formeirte seg raskt, og i 1977 var det kring 3 400 kattar på øya som levde på petrellar i staden for mus, og trua med å utrydde fuglane på øya. Somme petrellartar vart faktisk utrydda, og det vart sett i gang ein plan for å utrydde kattane. Nokre få kattar vart infisert med eit virus, og dette reduserte kattebestanden til kring 600 i 1982. Kattane som var att, vart jakta på og skotne, og ein trur at kattane i dag er heilt borte frå øya. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Utvald bokmålsartikkel[endre wikiteksten]

Utvald bokmålsartikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012201320142015201620172018
hent frå nb

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Det begynte raskt å brenne mellom tankene.

Lillestrømulykken var en kollisjon mellom to godstog natt til 5. april 2000 på Lillestrøm stasjon like utenfor Oslo. Et tog som fraktet propan mistet bremsekraft og kolliderte med et ventende tog. Det begynte å lekke propan, og det oppsto brann. Det var stor fare for at gassen i tankene skulle eksplodere, noe som ville ført til enorme ødeleggelser og flere enn hundre omkomne og skadde. Helt frem til ettermiddagen 9. april 2000 var situasjonen svært farlig, og 2000 mennesker ble evakuert fra Lillestrøm sentrum. Situasjonen ble løst ved at gassen ble ført ut av tankene og brent kontrollert, samtidig som tankene ble nedkjølt for å hindre for høyt trykk. For å få til tømmingen måtte blant annet sveisere montere nye ventiler for gassen.

Situasjonen omtales som den farligste propangass-situasjonen i Europa noensinne. Kommisjonen som gransket ulykken i ettertid slo fast at «man med stor sannsynlighet var mindre enn en time fra en katastrofe vi ikke har sett maken til i Norge i fredstid». Les mer her

visnowikidawikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Malaysia.

Malaysia er et føderalt, konstitusjonelt valgmonarki i Sørøst-Asia, med tretten delstater. Sørkinahavet skiller det store landet i to deler, på den malayiske halvøy og på øya Borneo. Hovedstaden Kuala Lumpur ligger nordvest på fastlandet.

Den tropiske regnskogen i Malaysia er hjem for et rikt plante- og dyreliv med mange stedegne arter. På 1400-tallet utgjorde mesteparten av dagens Malaysia kongedømmet Malakka. Malakkastredet har i århundrer vært den viktigste handelsveien mellom Kina og India. Fra 1500-tallet var Malakka underlagt portugisisk og nederlandsk kolonistyre før britene i 1824 overtok kontrollen. Malaya-føderasjonen ble selvstendig fra i 1957, og staten Malaysia oppsto 1963.

Mer enn halvparten av befolkningen på 30 millioner er malayisktalende muslimer. En fjerdedel er malaysiske kinesere, som overveiende er buddhister og taler en mandarinkinesisk dialekt. Andre store befolkningsgrupper er malaysiske urfolk og indere. De etniske, språklige og religiøse skillelinjene har stor politisk betydning i Malaysia. Pressefriheten er begrenset. Malaysia er et nylig industrialisert land med en åpen markedsøkonomi. Den har blitt kalt en andregenerasjons tigerøkonomi. Les mer her

visnowikidawikisvwiki

Utvald dansk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald dansk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012

hent frå da

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Carl Nielsen, sangens komponist, fotograferet 1928.

Den danske sang er en ung, blond pige (eller blot "Den danske sang") er en sang, oprindelig skrevet som lejlighedsdigt, med tekst af Kai Hoffmann i 1924 og melodi af Carl Nielsen i 1926. Linjen "Så syng da Danmark lad hjertet tale" har været vignet på Højskolesangbogen siden dennes 18. udgave.

Sangens tekst er skrevet med henblik på at inddrage såvel naturen som historien, ligesom land og by nævnes side om side som et fællesskab. Sangen har dog også tidvis været til debat som følge af nogle af de stereotyper, som sangen også indeholder. Sangen var ofte på programmet ved alsangsstævnerne under besættelsen. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Stonehenge der blev rejst i flere etaper fra 2500-2000 f.Kr.

Englands historie begynder med at England blev beboet for mere end 800.000 år siden, hvilket fund af flinteredskaber og fodaftryk ved Happisburgh i Norfolk viser. De tidligste spor efter moderne mennesker i Nordvesteuropa er en kæbeknogle, som blev fundet i Devon ved Kents Cavern i 1927, og den blev gendateret i 2011 til at være mellem 41.000 og 44.000 år gammel.

Faste bosættelse i England begyndte for omkring 13.000 siden (Creswelliankultur), i slutningen af sidste istid. Området har mange rester fra mesolitikum, neolitikum og bronzealderen, såsom Stonehenge og Avebury. Under jernalderen blev England, ligesom resten af Storbritannien syd for Firth of Forth, beboet af keltere kaldet britere, inklusive nogle belgiske stammer (bl.a. Atrebates, Catuvellauni, Trinovanter osv.) i sydøst. I år 43 begyndte den romerske erobring af Britannien, hvor romerriget tog kontrol over provinsen Britannia frem til 400-tallet.Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Utvald svensk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald svensk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012
Utvald svensk artikkel velges ut mellom dei artiklane som er utvalde på svensk wikipedia denne veka: her.

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Landsvale.jpg

Ladusvala (Hirundo rustica) är den mest spridda fågelarten i familjen svalor. Ladusvalan är en tätting med ett distinkt utseende med sin blå ovansida, långa, djupt delade stjärt och böjda spetsiga vingar. Arten delas oftast in i sex underarter, vilka häckar över norra halvklotet. Fyra av dem är utpräglade flyttfåglar och deras vinterkvarter täcker stora delar av södra halvklotet ända till centrala Argentina, Kapprovinsen i Sydafrika och norra Australien.

Ladusvalan är en fågel som trivs i öppna landskap och häckar oftast i byggnader uppförda av människor. Den uppför ett koppformigt rede av lerkulor i lador eller liknande byggnader och livnär sig av insekter som den fångar i flykten. Denna art lever i nära anslutning till människor, och dess vana att äta insekter innebär att den tolereras av människorna. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki


Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Anton Tjechov.

Anton Tjechov (1860–1904) var en rysk novellförfattare, dramatiker och läkare, ansedd som en av världens historiskt största novellförfattare. Hans karriär som dramatiker resulterade i fyra klassiker. Tjechov arbetade som läkare under större delen av sin litterära karriär, något han uttryckte som "medicinen är min äkta hustru och litteraturen min älskarinna". Tjechov slutade på teatern efter det katastrofala mottagandet av Måsen (1896), men pjäsen hyllades 1898 av Stanislavskij,som senare även framförde Onkel Vanja och uruppförde Tjechovs två sista pjäser, Tre systrar och Körsbärsträdgården.

Tjechov anses av många vara fader till den moderna novellen. Hans verk särpräglas av ett tidigt användande av inre monolog. Detta kombineras med att han motsatte sig den morala slutgiltigheten hos den traditionella berättelsen. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki

Veke 36[endre wikiteksten]

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki